pyramids  


EEN ONDERDEEL VAN EEN HYDRAULISCH SYSTEEM?

 
  HOME :
   
februari 2017

Djed

De ‘goden’ in antiek Egypte, uit de gouden tijd vóór de zondvloed, kenden het principe van hydraulica. Reeds in de regeerperiode van koning Djet hadden ze het Osirion voltooid en waarschijnlijk bestond er in de omgeving van Tachompso ook al een stuwdam op de Nijl. Via een ondergronds kanaal arriveerde het water vanaf die stuwdam in het Osirion waar het werd gezuiverd. Het Nijlwater werd ontdaan van slib en vooral van de eventuele luchtbellen die er nog in zaten. Vanaf het Osirion was er in Abydos en ook in de lager gelegen gebieden zuiver water voorhanden voor hun hydraulische toepassingen. Het Osirion en die stuwdam zijn wellicht de eerste grote werken die ze hebben uitgevoerd, water onder druk was hun krachtbron en dus hadden die werken uiteraard de hoogste prioriteit.
 
Het Osirion werd omschreven als een ondergronds gebouw of kelder voor de dubbele installatie. Het dubbele wordt reeds duidelijk in het Osirion zelf, er zijn daar twee ‘vijvers’ die meer dan waarschijnlijk twee kanalen verbergen, ieder kanaal gaat een andere richting uit naar een ‘installatie’. Zoals reeds eerder aangehaald zijn dit haveninstallaties, de ‘valleitempel’ is de enige installatie die nu bekend is omdat de tweede installatie nog ergens onder het zand verborgen zit.

Deze installatie moet gezocht worden in de omgeving van Abydos waar véél vroeger ooit een haven kan geweest zijn, wellicht aan een zijrivier van de Nijl of mogelijk aan de grote rivier zelf. Het is zeer goed mogelijk dat farao Chefren die haveninstallatie, aan de rand van het Gizeh plateau, duizenden jaren later heeft ingelijfd en gebruikt heeft als ‘valleitempel’. Dat neemt de mogelijkheid niet weg dat die ‘tempel’ origineel een heel andere functie gehad heeft. Die dubbele installatie, de eerste in de haven van Abydos en de tweede aan de rand van het Gizeh plateau hadden meer dan waarschijnlijk als doel de schepen te lossen die daar aanmeerden en geladen waren met grote steenblokken, bomen, etc. Het toestel dat daarvoor werd gebruikt zal wellicht de Djed geweest zijn.

Enkele gebruiksvoorwerpen en/of gereedschappen die origineel vrij alledaags in gebruik waren, werden vele, vele jaren later als mythische, goddelijke instrumenten gezien omdat de werking ervan wellicht nooit werd uitgelegd aan de gewone man of omdat ze de functie ervan nooit hebben begrepen.

 

Djed  Force.

Veronderstel bijv. dat het wateroppervlak in een stuwdam 50 meter hoger stond dan het Osirion dan heerste er in Abydos reeds een druk van 5 kgf/cm² (ca. 5 atm.) op het water. Een druk van 5 atm. is niets ongewoons, toch kan deze in een hydraulische cilinder een grote kracht opwekken.

 

Kgf = Kilogramforce of kilogramkracht is een oude eenheid die eigenlijk niet meer mag gebruikt worden, deze eenheid laat wél toe de voorbeelden meer overzichtelijk voor te stellen.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kilogramkracht

1 kgf = 9,80665 N (Newton).

 

cilinder 2
Theoretische voorstelling van de waterdruk.

Nemen we als voorbeeld een gewicht van 5 kg met een grondvlak van 1 cm² en een waterdruk op de begane grond van 7 kgf/cm². Dit gewicht wordt door de waterdruk naar omhoog gestuwd tot beide in evenwicht zijn. Per 10 meter hoogteverschil verkleint de druk met ong. 1 kgf/cm². Dat gewicht van 5 kg zal dus op een hoogte van 20 meter in evenwicht komen, op dat punt zal de waterdruk nog slechts 5 kgf/cm² bedragen.

 

cilinder 1

 

Voor een volgend voorbeeld nemen we een grotere cilinder, we sluiten deze terug aan op een ‘waterleiding’ met een druk van opnieuw 5 kg’/cm² (ong. 5 bar of ook 5 atm.). We plaatsen in de  cilinder een ronde zuiger (piston) die exact past in die cilinder.

Indien de cilinder een binnendiameter heeft van 20 cm dan is de sectie (oppervlakte) van deze cilinder en ook van de ronde zuiger gelijk aan:

Sectie (of oppervlakte cirkel)  =
( π x D²) / 4 = (3,14159 x 20²) / 4 = 314,159 cm²

π = pi = 3,14159
D  = diameter cirkel = 20 cm.

Het mooie van hydraulica is dat de druk zich in alle richtingen onverminderd voortplant, op iedere vierkante centimeter staat een druk van 5 kgf/cm² of anders gezegd op iedere cm² wordt een kracht uitgeoefend van 5 kgf. De totale kracht uitgeoefend op die zuiger is dan:

Opp. Cirkel x druk = 314, 159 cm² x 5 kgf/cm² = 1570,795 kgf.

 

Stel dat een gewicht 10 meter moet worden omhoog geduwd, op die hoogte houden we nog een druk over van 4kgf/cm². Het maximum gewicht dat we tot 10 meter hoog kunnen duwen bedraagt dan nog 314.159 cm²x 4 kgf/cm²= 1256,636 kg. Indien we het gewicht van de zuiger zelf mogen verwaarlozen dan kan met deze hydraulische cilinder een gewicht van zo’n 1250 kg tot 10 meter omhoog geduwd worden. Indien we simpelweg de waterleiding (ca. 4 bar) zouden aansluiten op een dergelijke cilinder dan kunnen we daarmee gemakkelijk een gewicht van ca. 1 ton optillen.

 

Tabel 01
Uitgeoefende kracht bij verschillende diameters van de zuiger
en bij verschillende waarden voor de druk.

 

Bovenstaande tabel werd toegevoegd om enig idee te geven welke enorme krachten kunnen “opgewekt” worden met hydraulische cilinders. Bij het vergroten van de diameter van de cilinder stijgt de kracht kwadratisch, indien de diameter dubbel zo groot wordt dan is de oppervlakte ervan 4 keer groter geworden en ook de kracht die op dat oppervlak wordt uitgeoefend. Uit de tabel kunnen we aflezen dat op een cilinder met een binnendiameter van 50 cm bij een druk van 20 kgf/cm² een kracht uitgeoefend wordt van 39.270 kgf, met andere woorden deze zuiger kan een gewicht naar omhoog duwen van 39 ton. Theoretisch is dit absoluut geen probleem, in de praktijk zal men uiteraard moeten rekening houden met het op te tillen gewicht, met die 39 ton dus. Het spreekt voor zich dat de mechanische constructie hierop moet berekend zijn, de cilinder en de zuiger moeten dus zeer stevig zijn.

Het probleem bij dergelijke cilinders en zuigers was en is nog steeds de afdichting ervan, de zuiger moet vrij makkelijk kunnen op en neer bewegen in de cilinder maar er mag geen hydraulische vloeistof weglekken of drukverlies optreden. Spant de zuiger te hard in de cilinder dan beweegt hij niet goed en verliest men tevens te veel kracht, zit de zuiger daarentegen te los dan gaat er druk en vloeistof verloren en dat is al evenmin gewenst.

Piston 2
Enkele voorbeelden van zuigers uit een verbrandingsmotor (pistons).

 

Piston 1
Voorbeeld van een zuiger en bijhorende dichtingringen.
Het zijn veerringen die tegen de binnenwand van de cilinder duwen.

 

Zuigers, pistons dus, in bijv. verbrandingsmotoren, compressoren en waterpompen hebben door de jaren heen vele veranderingen ondergaan om dit specifiek probleem van afdichting op een steeds efficiëntere manier op te lossen. In bovenstaand voorbeeld is zo’n moderne versie van een “piston” te zien. Vrijwel altijd zitten er enkele groeven in de zuiger, in deze groeven worden dichtingsringen en oliekeerringen aangebracht. De zuiger zelf heeft een minieme speling in de cilinder, deze is max. een paar honderdsten van een millimeter kleiner dan de binnendiameter van de cilinder waardoor deze redelijk vlot kan bewegen. De dichting is op die manier echter niet afdoende, dit wordt opgelost door enkele veerringen in de zuiger aan te brengen die tegen de wand van de cilinder drukken. Op deze manier zorgt de zuiger voor een goede afdichting in de cilinder zonder een al te grote wrijvingskracht te veroorzaken.

Voorgaand principe, een zuiger met dichtingringen in een cilinder, wordt toegepast in onze huidige “moderne” tijd. In het antieke Egypte hebben ze dit probleem blijkbaar op een haast identieke manier aangepakt. De Djed was origineel wellicht een zuiger voor een hydraulisch toestel.

 

Djed 02
Voorbeelden van Djed’s of zogenoemde Djed pilaren. 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Djed

http://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=134

Bovenstaande afbeeldingen zijn Djed amuletten, Djed figuren uitgehakt in steen en een paar houten Djed’s. De verschillende benamingen die eraan werd gegeven zijn Djed, Djed Pilaar, Djed kolom of ook Tet, Tet pilaar en Tet kolom. In latere tijden heeft de Djed pilaar een mythische en religieuze betekenis gekregen en werd vereenzelvigd met de god Osiris. Een Djed pilaar zou de ruggengraat van Osiris voorstellen, hij stond voor stabiliteit en duurzaamheid.

Als een opgegraven Djed een echt functionerende zuiger of “piston” is geweest dan moet deze rond zijn, een cilindrische vorm hebben waarvan de ringen alsook de voet dezelfde diameter moeten hebben zo niet is het een symbolische voorstelling van een djed. Een echte Djed kan vervaardigd zijn uit hout, een harde steensoort of zelfs uit metaal (bijv. brons). In de groeven kan een afdichtingsmateriaal gebruikt zijn zoals leder, lood, roodkoper etc.

Djed 01
Zo moet een originele Djed er wellicht uitgezien hebben.

 

Theoretisch principe van een hydraulisch systeem.
 
Gelukkig bestaat er nog zo een gebruiksaanwijzing voor hun hydraulische systemen, dit is althans wat wij er in zien. Voor zover ons bekend zijn de reliëfs in een crypte van de Hathor tempel in Dendera de enige nog resterende afbeeldingen die Djed pilaren op zo’n wijze uitbeelden.

Het tempelcomplex van Dendera.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Tempelcomplex_van_Dendera

https://en.wikipedia.org/wiki/Dendera_Temple_complex

https://en.wikipedia.org/wiki/Dendera_light

 

Het tempelcomplex ligt in de Egyptische stad Dendera. Het was het heiligdom van Hathor en ook van Isis, en dateert grotendeels uit de Ptolemaïsche periode. Er zijn echter sporen die teruggaan tot het Oude Rijk.

Het rare is dat die tempel dateert uit  54 BC en toch de ware betekenis van een Djed weergeeft, dat in een tijdperk dat de werking ervan waarschijnlijk reeds lang vergeten was. Kunnen de afbeeldingen kopijen zijn van veel oudere originelen of waren er in die tijd toch nog steeds ingewijden die de ware toedracht kenden?

Dendera 03
Wandreliëf uit de crypte van de Hathor tempel in Dendera.

Bij het zien van bovenstaande afbeelding gaan velen onder u al onmiddellijk denken aan de theorie van de Djed als isolator voor elektriciteit. Wijzelf gaan geen enkele poging ondernemen om deze theorie te weerleggen, op onderstaande link daarentegen worden enorm veel argumenten opgesomd tegen de isolator-theorie en er wordt tevens een andere uitleg naar voor geschoven die wellicht de visie van Egyptologen is, in hun ogen dus ongetwijfeld de enige correcte.

Het staat u uiteraard volledig vrij daar over te denken zoals u dat zelf wenst, indien u echt overtuigd bent dat een Djed een hoogspanning isolator is…. Ok, goed voor u.
  
http://blog.world-mysteries.com/uncategorized/lights-of-the-pharaohs-the-electric-lights-in-egypt/

De theorie die hier echter wordt verdedigd is dat een Djed pilaar een zuiger (piston) is van een hydraulische cilinder. Deze theorie zal evenzeer afgebroken worden als de isolator theorie, u gelooft dus maar wat u zelf wil.

 

Dendera 01
Kan dit de uitleg zijn van een hydraulisch systeem?


Wat als die grote vorm (1) nu eens een heel grote waterbel zou voorstellen? Een grote hoeveelheid water met daarin een slang (2) die een aanduiding zou kunnen zijn voor het feit dat er druk op het water zit. Indien water onder druk uit een darm (bijv. een tuinslang) komt dan is die druk hoorbaar onder de vorm van een sissend geluid. Die waterbel met slang komt uit een soort darm, het zou dus kunnen gaan om een hoeveelheid water onder druk.        

9

Gehoornde slang

f

De letter f

https://nl.wikipedia.org/wiki/Egyptische_hi%C3%ABrogliefen

Is het toeval dat de hiëroglief van een gehoornde slang staat voor de letter f. Misschien moeten we zeggen dat fffffff het geluid is dat water onder druk maakt op het moment dat het uit een darm, buis of waterslang stroomt.

Op bovenstaande uitbeelding is géén Djed te zien, wél zit er een figuur (3) waarvan het lijkt dat deze het water tracht tegen te houden of zelfs tracht weg te duwen.

Voor de ene schrijver (Krassa/Habeck) is figuur (3) dit een luchtgod. Voor anderen is het dan weer de god HEH en dit is wellicht de visie van Egyptologen en zal dus uiteraard de bovenhand halen.   

https://nl.wikipedia.org/wiki/Heh

In het geval dat figuur (3) toch een luchtgod zou zijn wordt bovenstaande uitbeelding een duidelijke waarschuwing. Indien men een kamer (hydraulische cilinder) tracht te vullen met water dan zal de lucht die erin zit het water tegenhouden of verhinderen dat die cilinder gevuld wordt. Indien het echter om de god HEH zou gaan dan gaat die vergelijking niet meer op en van de uitleg die Egyptologen daaraan geven worden we ook al niet veel wijzer.

De wetenschap dat de lucht die we inademen (de atmosfeer) bestaat uit een gas zou pas ontdekt zijn in het antieke Griekenland, indien bovenstaande uitbeelding inderdaad een waarschuwing zou zijn voor lucht die in de weg kan zitten zou dus betekenen dat hun kennis ver zijn tijd vooruit was.


       Dendera 04
Het lijkt alsof de figuur die op dat verhoog zit die waterbel
tracht tegen te houden of zelfs weg te duwen.

Hydraulic 03

Een compleet hydraulisch systeem bestaat uit twee cilinders met verschillende diameter, met daarin uiteraard twee zuigers (djed’s). Indien op de eerste kleine cilinder een (water)druk (F1) wordt geplaatst dan gaat de kleine zuiger (S1) de hydraulische vloeistof wegduwen. De tweede en grootste cilinder ontvangt die hydraulische vloeistof waardoor de zuiger (S2) in beweging komt en een veel grotere kracht (F2) ontwikkeld.

F2 = F1 * (S2/S1)

Dit is waarschijnlijk wat de overige afbeeldingen trachten weer te geven.

 

 

Dendera 03
Krijgt de Djed de druk van het water?

De Djed-pilaren hebben handen en armen gekregen en lijken daarmee als het ware tot leven te komen, in ieder geval geven die een bepaalde handeling weer. Indien de slang op bovenstaande uitbeelding inderdaad de waterdruk voorstelt dan lijkt het er op dat de handen die druk ontvangen of opnemen. Het zou een voorstelling kunnen zijn van een eerste djed die onder druk wordt geplaatst.

dendera 05       
Afbeelding van een Djed Pilaar.
Reliëf uit de Hathor tempel in Dendera.

De djed op bovenstaande figuur lijkt eerder de grote waterbel, ook al onder druk, weg te duwen. De handen raken de slang niet aan, het is duidelijk niet dezelfde handeling als op voorgaande figuur en de armen staan op een andere plaats op de djed. We mogen wellicht veronderstellen dat ditmaal de kracht uit de djed komt en dat die de (hydraulische) vloeistof wegduwt.

Hydraulic 01
Puur theoretische tekening van een hydraulische cilinder.
Het is niet echt duidelijk doe de djed moet geplaatst worden,
mogelijk moet die ondersteboven getekend worden.

Bovenstaande tekening rechts is een theoretische benadering hoe zo’n hydraulisch systeem er zou kunnen uitgezien hebben, gebruik makend van een Djed pilaar als zuiger. Links is de plaatsing van de Djed pilaar vergroot weergegeven. De rode vlakken is een voorstelling van de dichtingsringen die toegepast werden om de zuiger af te dichten in de cilinder. Onderaan is een buis waarlangs het water kon binnenstromen. De waterdruk stuwt de “piston” (Djed pilaar) naar omhoog waarbij de dichtingsringen aandrukken en de cilinder afdichten. De dichtingen konden bestaan uit bijv. leder, lood, roodkoper etc. De Djed en de cilinder zelf konden vervaardigd zijn uit harde steensoorten, metaal (brons) en zelfs uit een harde houtsoort.

Om voldoende stabiliteit te geven aan de Djed pilaar zal de voet van de cilinder wellicht enigszins groter geweest zijn om een beter steunvlak te bekomen, hetzelfde geldt voor het bovenste draagvlak, de oppervlakte ervan diende voldoende groot te zijn zodat het voorwerp dat er werd opgeschoven stabiel lag op dat draagvlak. Hoe dit er in de praktijk zou kunnen uitgezien hebben  is niet gekend, dit doet niets ter zake aan de theoretische benadering ervan.

Het gebruik van Djed Pilaren.

Indien er in volgende teksten sprake is van een Djed Pilaar wordt in feite een compleet hydraulisch systeem bedoeld, een cilinder met daarin een Djed. Het gebruik van Djed pilaren ligt eigenlijk voor de hand, deze konden gebruikt worden voor het naar omhoog duwen en zelfs voor het horizontaal verschuiven van grote steenblokken bij de bouw van tempels en piramiden.

 

Hydraulic 02
Een animated Gif afbeelding: de werking van een Djed Pilaar.

 

De bediening van een Djed Pilaar.

Het is uiteraard puur gokken maar het enige wat men in feite nodig heeft is een kraan om het water in en uit de cilinder te laten lopen. Zo’n kraan kon uit steen of metaal gemaakt zijn maar hoe deze er precies heeft uitgezien zal waarschijnlijk altijd een raadsel blijven.

kraan 01
Het principe van een kraan om de Djed pilaar te bedienen.
In deze stand stroomt het water in de cilinder.

 

Bovenstaande tekening geeft enkel een theoretisch principe weer van een kraan om de Djed pilaar te bedienen, we hebben uiteraard geen enkel idee hoe dit er werkelijk zou kunnen uitgezien hebben.

 

kraan 02

 

kraan 03
In deze stand stroomt het water uit de cilinder weg.
De onderste tekening is een zijaanzicht.

  

Op de tweede tekening is onderaan een zijaanzicht gegeven van die kraan, op de een of andere manier moest er een pal of staaf tot buiten de kraan komen om die te verdraaien. Daar kan eventueel een hefboom op gepast hebben om die kraan makkelijker te kunnen bedienen.

In de ene stand kon het water de cilinder instromen, de druk zorgde ervoor dat de Djed naar omhoog werd geduwd. Met de kraan in de andere richting kon het water dan weer de cilinder uitstromen, dat water mocht simpelweg wegvloeien. Door het eigen gewicht, of mogelijks met een beetje duwwerk, kon de Djed terugzakken tot helemaal beneden in de cilinder. Meer dan een soort sleutel was er niet nodig voor de bediening van die kraan.

 

Sorry, maar we kunnen het niet laten zo’n sleutel te vergelijken met een Was scepter.

 

sleutel 01sleutel 02Djed 08

               

Het kan best een absurd idee zijn maar geef toe dat er toch enig vergelijk mogelijk is tussen hedendaagse sleutels en de Was scepter, in latere tijden ook alweer een instrument uit de Egyptische mythologie geworden.

Het is overduidelijk dat een Djed pilaar, een Tyet symbool, een Ankh kruis en ook de Was Scepter bij elkaar horen. Op ontelbare afbeeldingen en reliëfs komen deze mythische symbolen samen voor alsof het ene symbool geen zin heeft zonder het andere.


Djed 03 Djed 04

 

Djed 09
Een aftakpunt voor water onder druk?

 

Djed 10
Oud en modern naast elkaar?

 

Djed 07

 

Djed 06   Djed 05

Op bovenstaande foto’s zijn het Ankh kruis, de Djed en de Was scepter steeds samen te zien, het is overduidelijk dat deze drie mythische symbolen één geheel vormen. Is het mogelijk dat deze mythische symbolen niets meer waren dan “werktuigen” van de goden? Kan het zijn dat “gereedschappen” van een totaal vergeten technologie door de eeuwen heen religieuze instrumenten werden van de farao’s en priesters?
 
Toen om de een of andere duistere reden die beschaving verdween bleven we achter met  gereedschappen waar we niets van af wisten, het waren aandenken aan de goden die verdwenen waren. Deze gereedschappen werden relikwieën en kregen een religieuze betekenis. Duizenden jaren later spreken we van mythische symbolen uit prédynastieke tijden.     

Constructie van Djed pilaren en waterslangen.

Met de vaardigheden die de piramidebouwers hadden moet het niet zo moeilijk geweest zijn om deze Djed pilaren te construeren. We hebben voldoende bewijzen dat ze perfect ronde gaten in steen konden ‘boren’ en ze waren veel beter bedreven dan wij in het bewerken van de hardste steensoorten. Wij gaan ervan uit dat ze zelfs al brons (roodkoper en tin) konden maken en bewerken, dit was het ideale metaal voor het vervaardigen van cilinders en Djed’s.

Als we bovendien bedenken hoe ze hun mummies verpakten zal het maken van waterslangen ook al geen probleem geweest zijn. Ze hadden geweven stof, kleefstoffen uit natuurlijke teerputten en/of harsen van bomen en planten.
        
Volgens Egyptologen was Djoser de eerste farao die een piramide bouwde met natuursteen (kalksteen). Onder de piramide werden er onder de vele artefacten ook redelijk veel djed pilaren gevonden, of dit echte djed’s zijn dan wel symbolische voorstellingen is ons niet bekend.

Het verband tussen de Djed pilaar, Dendera en het Osirion in Abydos.

We gaan er van uit dat een Djed een onderdeel was van een hydraulische cilinder. Het werkingsprincipe ervan lijkt te zijn weergegeven in een crypte in de Hathor tempel in Dendera, deze ligt niet zo heel ver verwijderd van Abydos. De tempel van Seti I en het Osirion waren duidelijk heel sterk verbonden met het ritueel van het oprichten van de Djed. De combinatie van al deze elementen lijkt vrij sterk te wijzen in de richting die we hier vooropstellen: het thema ‘water’ in het Osirion en de Djed vormen één geheel.

Vroege afbeeldingen van Djed pilaren werden gevonden op decoratietegeltjes in de trappenpiramide van Djoser. Van de Djed pilaar mag gerust gezegd worden dat die al gekend was in préhistorische tijden, maar als wat? Als een ritueel, mythisch voorwerp of als een stuk gereedschap? Reeds in 2600 v. Chr. hadden deze afbeeldingen al een mythische, rituele betekenis in plaats van een gebruiksvoorwerp. Van de andere kant gaan wij er van uit dat bij de bouw van de grote piramiden op het Giza plateau, grofweg tussen 2550 en 2500 BC de Djed als een onderdeel van een hydraulisch systeem werd gebruikt. Het ene maakt het andere bijna onmogelijk, indien in 2600 BC de ware betekenis van de Djed al lang vergeten was en als een religieus voorwerp werd gezien hoe kan de Djed dan in 2500 BC gebruikt zijn als een stuk gereedschap? Het is heel verleidelijk om de grote piramiden een héél stuk terug in de tijd te verschuiven, tot bijv. vóór de zondvloed die volgens onze mening in 10.450 BC heeft plaats gevonden. Toch gaan we ons houden aan de chronologie die de Egyptologen vooropstellen, dat de piramidebouw pas echt is begonnen met Djoser.
 
De eerste bouwfase in het complex van farao Djoser in Saqqara was een mastaba, pas na enkele uitbreidingen is dit een trappenpiramide geworden waarbij er blijkbaar voor de eerste keer natuursteen werd gebruikt in plaats van kleitabletten. Die kalksteenblokken waren echter nog niet zo groot als deze die gebruikt werden voor de bouw van Cheops’ piramide. Blijkbaar is de piramide van Djoser een leerschool in nieuwe technieken geweest voor al deze die later werden opgericht, dus ook voor de grote piramiden in Gizeh.


-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Foto’s van Dendera door Jon Bodsworth.

contact
Website van Jon Bodsworth niet langer online, e-mail adres niet meer in gebruik.